İSTANBUL SÜRYANİLERİ

SÜRYANİLER

Süryanilerin kökeni kadim Mezopotamya halklarının Aramiler’in liderliğinde Hıristiyanlık çatısı altında birleşmesine dayanmaktadır. Bu toplumlar Aramiler, Fenikeliler (Kenanlılar), Babilliler, Sümerler, Asurlar, Akadlar, Subariler, Elamlılar vb.dir. Antakya Süryani Ortodoks Kilisesi ise İsa Mesih’in dirilişinden sonra Kudüs Kilisesi'nin ardından kurulan ilk kilisedir. Yahudilikten ve putperestlikten Hıristiyanlığa geçenlerden oluştuğu için “Evrensel Kilise” olarak kabul edilmektedir.

M.S. 37 - 43 yılları arasında elçilerin lideri Mor Petrus tarafından Antakya’da kurulmuş ve kısa zamanda bütün Orta Doğu'ya bu inancı müjdelemiştir. Kilisenin ve mensuplarının kullandığı dil İsa Mesih’in de konuştuğu Süryanice (Aramice)’dir. Günümüze kadar birçok zorluklarla karşılaşan kilise çeşitli dönemlerde bölünmeler yaşamıştır. Kilise patriklik merkezini birçok kez değiştirmek zorunda kalmıştır. Patriklik merkezi 1963 yılından beri Suriye’nin başkenti Şam’da bulunmaktadır. İlk patriğimiz olan Mor Petrus’tan günümüze 121 patriğin başkanlık ettiği kilisemizin şu andaki patriği 122. patrik olan Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas’dır.

Günümüzde Dünyada 20 milyonu aşkın Süryani kökenli insan bulunmaktadır (Süryani Ortodokslar, Süryani Katolikler, Maruniler, Melkitler, Melkit Katolikler, Syro-malabarlar vb.). 3,5 milyonu Hindistan’da olmak üzere yaklaşık 5,5 milyon Süryani Ortodoks'un dini liderliğini Patriğimiz Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas ve ona bağlı olan Hindistan’da bulunan Doğu Mafiryanımız Mor Baseliyos I. Toma ve 40 metropolit yapmaktadır. Çok sayıda manastır, üniversite, hastane, yetimhane, kolej ve birçok basın yayın organıyla Mezopotamya Kültürü'nü ve kadim Ortodoksluk inancını günümüze kadar sürdürmektedir.

İSTANBUL SÜRYANİLERİ

Türkiye’de 25 bini aşkın Süryani’nin 15 bini İstanbul’da yaşamaktadır. Süryaniler İstanbul dışında başlıca Mardin, Diyarbakır, Adıyaman, Elazığ, Ankara, İzmir, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Antakya ve Adana’da yaşamaktadır.

Süryaniler’in İstanbul ile buluşması yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Özellikle Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Heleni, İmparator Jüstinye’nin eşi Teodora ve İstanbul’un ilk metropoliti Altın ağızlı Mor Yuhanna (Yuhanna Chrisostom) İstanbul tarihine önemli izler bırakan Süryanilerden sadece birkaçıdır.

Günümüz İstanbul Süryani Abraşiyesi 1950'lerde başlayarak 1980'lerde hız kazanan Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan göç ile oluşmaya başlamıştır. 19. yy'da Patrik IV. Petrus tarafından kurulan Tarlabaşı’nda bulunan Meryemana Kilisesi daha sonra 1950’li yıllarda ihtiyaç sebebiyle zamanın Mardin Metropoliti Mor Filüksinos Yuhanna Dolabani’nin başkanlığında genişletilir. Daha sonra Mardin’de Metropolit Yuhanna Dolabani’nin vefatından sonra Horiepiskoposlar tarafından ruhani liderliğinin yapıldığı İstanbul Süryani Ortodoks Kilisesi 1986 yılında Moran Mor İğnatiyos Zeka Iwas tarafından Şam'daki patrikhanede görkemli bir törenle Mor Filüksinos Yusuf Çetin’i İstanbul Abraşiyesi Ruhani Liderliği'ne resmetmiştir.

Ankara ve İzmir’i de içeren, 2002 yılında Adıyaman, Urfa, Malatya, Gazintep, Elazığ ve Adana yörelerinin de bağlandığı İstanbul Abraşiyesi Metropolit Mor Filüksinos Yusuf Çetin’in başkanlığında 1 horiepiskopos 5 papaz 2 rahibin ruhani liderliğinde, vakıf yönetim kurulu, kadın kolları, gençlik kolları ile aktif olarak varlığını sürdürmektedir.